Pracownik zna rozwiązanie problemu klienta, ale musi poczekać na zgodę przełożonego. Klient czeka razem z nim, choć sprawę można byłoby zakończyć od razu. Takie sytuacje pokazują, jak mocno wewnętrzne zasady funkcjonowania firmy wpływają na doświadczenia klientów.

Większa autonomia pracowników może skrócić czas obsługi, ograniczyć liczbę zbędnych etapów procesu i ułatwić reagowanie na potrzeby klientów. Jednocześnie wpływa na Employee Experience (EX), ponieważ daje pracownikom większe poczucie sprawczości i odpowiedzialności za wykonywaną pracę.

Wiele usprawnień w tym obszarze nie wymaga dużych inwestycji. Czasami wystarczy zmienić sposób podejmowania decyzji, ograniczyć nadmierną kontrolę lub przekazać pracownikom uprawnienia, które pozwolą im skuteczniej wykonywać obowiązki.

Kiedy procedury zaczynają przeszkadzać w obsłudze klienta?

Procedury mają zapewniać spójność działania, ograniczać ryzyko i pomagać pracownikom w wykonywaniu zadań. Problem pojawia się wtedy, gdy organizacja wymaga dodatkowych akceptacji nawet w prostych, powtarzalnych sytuacjach, a pracownicy nie mogą samodzielnie rozwiązać problemu klienta.

Wyobraźmy sobie klienta, który zgłasza błąd w zamówieniu. Pracownik rozumie sytuację i zna możliwe rozwiązanie, ale nie ma uprawnień, aby je zastosować. Musi przekazać sprawę przełożonemu, poczekać na decyzję, a następnie wrócić do klienta z odpowiedzią.

Z perspektywy firmy wszystkie etapy zostały zrealizowane prawidłowo. Z perspektywy klienta pojawiło się niepotrzebne oczekiwanie. Być może musiał również ponownie wyjaśnić problem kolejnej osobie.

To przykład hipotetyczny, ale dobrze ilustruje mechanizm, który warto analizować podczas diagnozowania doświadczeń klientów. Źródło problemu może znajdować się poza samym punktem kontaktu, w wewnętrznych zasadach organizacji pracy.

Nadmiernie rozbudowane procedury mogą powodować:

  • Wydłużenie czasu obsługi, ponieważ nawet proste decyzje wymagają dodatkowej akceptacji.
  • Większy wysiłek klienta, który musi czekać, ponawiać kontakt lub wyjaśniać sprawę kolejnym osobom.
  • Ograniczenie sprawczości pracowników, którzy mają wiedzę potrzebną do rozwiązania problemu, ale nie mogą jej samodzielnie wykorzystać.
  • Niepotrzebne obciążenie menedżerów, angażowanych w decyzje, które mogłyby zapadać na poziomie zespołu.

Dlatego analizując problemy klientów, warto sprawdzać również to, jakie ograniczenia napotykają pracownicy odpowiedzialni za ich obsługę.

Wzmocnij doświadczenia klientów i pracowników - szkolenia CustomerMatters

Zatrudniamy kompetentnych ludzi, więc dlaczego nie pozwalamy im podejmować decyzji?

Organizacje inwestują w rekrutację, szkolenia i rozwój kompetencji, ale nie zawsze przekłada się to na większą samodzielność pracowników. Zdarza się, że osoby dobrze przygotowane do wykonywania obowiązków nadal muszą konsultować z przełożonymi decyzje, które mieszczą się w zakresie ich wiedzy i doświadczenia.

Na tę sprzeczność zwraca uwagę Dave Fish w artykule Let Milo Pick the Tunes: Low-Cost Ways to Improve EX and CX, opublikowanym na portalu CustomerThink.

Autor opisuje historię Milo, pracownika salonu fryzjerskiego, któremu firma nie pozwala samodzielnie wybierać muzyki odtwarzanej w miejscu pracy. Fish zauważa, że organizacja ufa Milo na tyle, by powierzyć mu pracę z ostrymi narzędziami tuż przy twarzy klienta, ale wybór muzyki uznaje za decyzję wymagającą centralnej kontroli.

Autor pisze:

„Można ujednolicić to, co obiecujemy klientom, bez standaryzowania każdego ludzkiego zachowania, które służy realizacji tej obietnicy. W rzeczywistości nadmierna standaryzacja zazwyczaj sprawia, że doświadczenie wydaje się mniej autentyczne. Pozostawienie pracownikom pewnej swobody tworzy lepsze środowisko pracy i bardzo często pozwala zapewnić klientom bardziej autentyczne doświadczenia, których poszukują”.

Ten fragment dobrze pokazuje, że organizacja może utrzymywać spójne standardy obsługi, nie narzucając pracownikom każdego szczegółu ich zachowania. Standardy powinny pomagać w dostarczaniu określonej jakości doświadczeń, ale nie zawsze muszą oznaczać identyczny sposób działania w każdej sytuacji.

Oczywiście wybór muzyki i rozwiązywanie reklamacji wiążą się z innym poziomem odpowiedzialności. W obu przypadkach istotne pozostaje jednak pytanie o zasadność ograniczeń i zakres zaufania do kompetencji pracowników. Autonomia nie oznacza, że każdy może podejmować dowolne decyzje. Pracownik powinien znać obowiązujące zasady, rozumieć oczekiwany rezultat i wiedzieć, kiedy potrzebuje wsparcia przełożonego. W tych ramach może jednak otrzymać przestrzeń do samodzielnego działania.

Autonomia pracowników a Employee Experience

Możliwość podejmowania decyzji wpływa na codzienne doświadczenia pracowników, ponieważ pozwala im wykorzystywać posiadane kompetencje i mieć większy wpływ na rezultaty pracy. Nadmierna kontrola może natomiast prowadzić do frustracji, szczególnie gdy pracownik odpowiada za obsługę klienta, ale nie ma możliwości samodzielnego doprowadzenia sprawy do końca.

Dave Fish zwraca uwagę na znaczenie przekazywania uprawnień decyzyjnych osobom, które mają bezpośredni kontakt z klientami:

„Istnieje również wiele badań z obszaru Customer Experience pokazujących, że przekazywanie uprawnień decyzyjnych bliżej pracowników mających bezpośredni kontakt z klientami jest jednym z najlepszych działań, jakie można podjąć na rzecz poprawy doświadczeń klientów. Słowa «Muszę zapytać przełożonego» często oznaczają w praktyce «Nie mam uprawnień, żeby ci pomóc». Podważa to pozycję pracownika, spowalnia cały proces i frustruje klienta”.

Właśnie w takich sytuacjach związek między doświadczeniami pracowników a doświadczeniami klientów staje się szczególnie widoczny. Pracownik może być kompetentny i zaangażowany, ale jeżeli nie ma możliwości samodzielnego działania, nie wykorzysta w pełni swoich umiejętności. Klient natomiast odczuje konsekwencje ograniczeń organizacyjnych, których źródła często nie zna.

Dlatego zakres decyzyjności pracowników powinien być przedmiotem zainteresowania nie tylko menedżerów odpowiedzialnych za zespoły, lecz także osób zajmujących się zarządzaniem doświadczeniami klientów.

Na szkoleniach organizowanych przez CustomerMatters podkreślamy, że odpowiedzialność za doświadczenia pracowników spoczywa przede wszystkim na menedżerach. To oni mają bezpośredni wpływ na podział obowiązków, zakres decyzyjności, dostęp do narzędzi i sposób wykonywania pracy. Dział HR może wspierać te działania, ale nie zastąpi menedżerów w codziennym zarządzaniu zespołami.

Warto również pamiętać, że poprawa Employee Experience może wspierać poprawę doświadczeń klientów. Związek ten należy jednak analizować w kontekście konkretnego procesu, zamiast zakładać, że każda zmiana poprawiająca EX automatycznie przełoży się na lepszy CX.

Więcej swobody, ale w jasno określonych granicach

Przekazanie pracownikom większej samodzielności wymaga ustalenia, jakie decyzje mogą podejmować, jakimi zasadami powinni się kierować oraz kiedy konieczna jest eskalacja. Dzięki temu firma może ograniczać zbędne etapy obsługi bez rezygnowania z kontroli nad jakością i bezpieczeństwem.

Dobrym przykładem jest proces reklamacyjny. Organizacja może określić sytuacje, w których pracownik ma prawo samodzielnie zaproponować klientowi określone rozwiązanie. W pozostałych przypadkach sprawa trafia do osoby posiadającej szersze uprawnienia. Takie podejście daje pracownikom możliwość działania, a jednocześnie pozwala utrzymać spójne zasady obsługi.

Warto też odróżnić standardy dotyczące rezultatów od szczegółowych instrukcji zachowania. Firma może oczekiwać, że pracownik przekaże klientowi kompletne i zrozumiałe informacje, nie wymagając przy tym odczytywania każdego komunikatu słowo w słowo.

W wielu sytuacjach pracownik może samodzielnie dopasować sposób wyjaśnienia problemu do potrzeb rozmówcy. Znajomość zasad i produktów oraz umiejętność rozpoznawania sytuacji klienta pomagają mu podejmować właściwe decyzje.

Nie wszystkie obszary dają jednak taką samą przestrzeń do samodzielności. Tam, gdzie decyzje dotyczą bezpieczeństwa, zgodności z prawem lub istotnego ryzyka finansowego, organizacja może potrzebować bardziej szczegółowych procedur i dodatkowych mechanizmów kontroli.

Jak zwiększyć samodzielność pracowników w praktyce?

Dobrym punktem wyjścia jest analiza sytuacji, w których pracownicy najczęściej muszą uzyskiwać zgodę przełożonego. Pozwala ona ustalić, które ograniczenia są uzasadnione, a które niepotrzebnie wydłużają procesy i utrudniają obsługę klientów.

Menedżerowie mogą zacząć od kilku działań:

1. Przyjrzyj się decyzjom wymagającym akceptacji

Wybierz proces, w którym pracownicy regularnie przekazują sprawy przełożonym. Sprawdź, jakiego rodzaju decyzje wymagają zgody, jak długo trwa jej uzyskanie i czy można ograniczyć liczbę takich sytuacji.

2. Określ zakres samodzielności

Ustal, które decyzje mogą zapadać na poziomie pracownika, a które wymagają dodatkowej kontroli. Zasady powinny być zrozumiałe i dostosowane do rzeczywistego poziomu ryzyka.

3. Zapewnij pracownikom wiedzę potrzebną do podejmowania decyzji

Pracownicy powinni znać produkty, procedury i dostępne rozwiązania. Ważny jest również dostęp do wiedzy o potrzebach i problemach klientów, pozyskiwanej między innymi w ramach programu Voice of Customer.

4. Monitoruj rezultaty

Sprawdzaj, czy większa samodzielność rzeczywiście poprawia przebieg obsługi. W zależności od procesu warto analizować czas rozwiązania sprawy, liczbę eskalacji, ponowne kontakty klientów i jakość podejmowanych decyzji.

Zmiany można wprowadzać stopniowo, zaczynając od wybranego procesu lub grupy spraw. Pozwala to ocenić ich skuteczność przed rozszerzeniem nowych zasad na kolejne obszary organizacji.

Jak ocenić wpływ autonomii na doświadczenia klientów?

Wpływ większej samodzielności pracowników najlepiej oceniać poprzez połączenie danych operacyjnych z głosem klienta i informacjami od pracowników. Sam spadek liczby eskalacji nie wystarczy, aby stwierdzić, że doświadczenia klientów się poprawiły.

Przydatne mogą być następujące wskaźniki:

Tabela wskaźników obsługi klienta CX

Warto porównać wyniki przed zmianą i po jej wprowadzeniu, a następnie przeanalizować je w kontekście konkretnych problemów klientów.

Przykładowo, skrócenie czasu obsługi będzie korzystne, jeśli jednocześnie nie wzrośnie liczba ponownych kontaktów spowodowanych niewłaściwymi decyzjami. Z kolei poprawa ocen pracowników może być istotnym sygnałem, ale nie zastąpi sprawdzenia, czy klienci rzeczywiście odczuwają pozytywną zmianę.

Takie podejście pozwala oceniać autonomię pracowników przez pryzmat jej rzeczywistych efektów, a nie wyłącznie liczby przekazanych uprawnień.

Samodzielność pracowników zaczyna się od sposobu zarządzania

Autonomia może być jednym ze sposobów poprawiania doświadczeń pracowników i klientów bez dużych nakładów finansowych. Jej rozwijanie wymaga przede wszystkim świadomych decyzji menedżerskich dotyczących zakresu odpowiedzialności, zasad działania i organizacji pracy.

Warto przyjrzeć się codziennym sytuacjom, w których pracownicy wiedzą, jak rozwiązać problem klienta, ale nie mają możliwości samodzielnego działania. Część takich ograniczeń może być uzasadniona, inne mogą wynikać z zasad, których od dawna nikt nie weryfikował.

Usunięcie zbędnych etapów decyzyjnych może ułatwić pracownikom wykonywanie obowiązków, odciążyć menedżerów i poprawić doświadczenia klientów. Warunkiem jest jednak odpowiednie przygotowanie organizacji i sprawdzanie rezultatów wprowadzanych zmian.

Historia Milo opisana przez Dave’a Fisha przypomina, że czasami warto zacząć od bardzo prostych pytań: dlaczego dana decyzja wymaga zgody przełożonego i czy rzeczywiście musi tak pozostać?

Rozwijaj kompetencje zespołu szkolenia CustomerMatters CX

FAQ: autonomia pracowników, a doświadczenia klientów

Czym jest autonomia pracowników w obsłudze klienta?

Autonomia pracowników w obsłudze klienta oznacza możliwość samodzielnego podejmowania decyzji w ramach ustalonych uprawnień i zasad. Pracownik może wykorzystać swoją wiedzę oraz doświadczenie, aby rozwiązać problem klienta bez każdorazowego uzyskiwania zgody przełożonego. Zakres samodzielności powinien odpowiadać kompetencjom pracownika i poziomowi ryzyka związanego z podejmowanymi decyzjami.

Jak autonomia pracowników wpływa na Customer Experience?

Autonomia pracowników może poprawiać doświadczenia klientów poprzez skrócenie czasu rozwiązywania problemów, ograniczenie liczby eskalacji oraz lepsze dopasowanie działań do konkretnej sytuacji. Klient nie musi czekać na dodatkowe akceptacje, jeśli pracownik ma odpowiednie uprawnienia. Efekty zależą jednak od jakości podejmowanych decyzji, dlatego większą samodzielność należy łączyć z jasnymi standardami i odpowiednim przygotowaniem pracowników.

Jaki jest związek między Employee Experience a Customer Experience?

Employee Experience i Customer Experience są ze sobą powiązane, ponieważ warunki pracy wpływają na możliwości skutecznej obsługi klientów. Pracownicy, którzy mają dostęp do wiedzy, odpowiednich narzędzi i uprawnień decyzyjnych, mogą sprawniej reagować na potrzeby klientów. Nie oznacza to jednak, że każda poprawa doświadczeń pracowników automatycznie przekłada się na poprawę doświadczeń klientów. Zależność tę warto analizować w konkretnych procesach.

Czy większa autonomia pracowników oznacza rezygnację z procedur?

Większa autonomia nie wymaga rezygnacji z procedur ani standardów obsługi. Organizacja powinna określić oczekiwane rezultaty, granice decyzyjności i sytuacje wymagające eskalacji. W tych ramach pracownicy mogą samodzielnie wybierać sposób działania. Pozwala to zachować spójność obsługi, a jednocześnie ograniczyć zbędne akceptacje i nadmierną kontrolę.

Jak mierzyć wpływ autonomii pracowników na doświadczenia klientów?

Wpływ autonomii pracowników można mierzyć, analizując czas rozwiązania sprawy, liczbę eskalacji, ponowne kontakty oraz opinie klientów i pracowników. Najlepiej porównywać wyniki przed zmianą zakresu uprawnień i po jej wprowadzeniu. Ważne jest łączenie wskaźników operacyjnych z oceną jakości obsługi, ponieważ szybsze podejmowanie decyzji nie zawsze oznacza skuteczniejsze rozwiązywanie problemów.

Kto odpowiada za rozwijanie autonomii pracowników w organizacji?

Za rozwijanie autonomii pracowników odpowiadają przede wszystkim menedżerowie zarządzający zespołami i procesami biznesowymi. To oni określają zakres odpowiedzialności, organizują pracę i decydują, jakie uprawnienia można przekazać pracownikom. HR może wspierać rozwój kompetencji i diagnozowanie Employee Experience, natomiast zespoły odpowiedzialne za CX Governance pomagają organizacji uwzględniać perspektywę klienta przy projektowaniu zasad działania.

Źródła i materiały powiązane